Mehveş Emeç ”Dünya Kadın Hakları Günü Konseri-Müzikle Dostluk”

Mehveş Emeç “Dünya Kadın Hakları Günü Konseri-Müzikle Dostluk”

Tolga Atalay Ün: Şef
Mehveş Emeç: Piyano

Felix Mendelssohn “Op. 26 Hebrides Uvertürü”, si minör (1830)

Frédéric Chopin “Op. 11 Piyano Konçertosu No. 1” (1830)
1. Allegro maestoso
2. Romance: Larghetto
3. Rondo: Vivace

Felix Mendelssohn        “Op. 11 Senfoni No. 1” (1824)

Aynı yaşlarda iki besteciye ait aynı zaman dilimine ait eserlerle, Avrupa’nın farklı kültürlerine yolculuk… Gözlemlerini, yaşadıklarını müziğe aktarmakta tereddüt etmeyen, kendi düşünce ve duygularını yansıtan iki Romantik Dönem bestecisi… Aralarında bir yaş fark olan Mendelssohn ve Chopin, genç yaşta beste yapmaya başlamış iki örnekti. Birbirlerinden habersiz konserlerini dinledikten sonra 1832 sonrasında arkadaş oldular. Bu sıkı dostluğun göstergesi; 1845’te Chopin’in Mendelssohn’a yazdığı mektupla rahatça anlaşılır: “Şunu hatırlatmama izin verin, size daha layık ve daha yakın dostlarınız ve hayranlarınız olsa bile hiçbiri benden daha samimi olamaz!” Genç yaşta vefatları arasında da pek az zaman farkı olan iki besteci, farklı kültürlere sahip olsa da müzik sayesinde kazandıkları dostluğun değerinin tam olarak bilincindeydi.

Ailesine İskoçya’nın batı kıyılarından gönderdiği 7 Ağustos 1829 tarihli mektubunda çizim de gönderen 20 yaşındaki Alman Besteci Felix Mendelssohn; “Hebridler beni olağanüstü etkiledi, orada aklıma şunlar geldi” yazdı. Arkadaşı Karl Klingemann’ın da aralarında olduğu, maddi durumu uygun ailelere mensup gençlerin 1832’ye kadar sürecek büyük gezisinden besteci ilk olarak bunları kaydetmişti. Mektupta bir de sürpriz vardı: “Hebridler Uvertürü”nün 21 ölçüsünün piyano partisiyle yazdığı taslağını da ekledi. Üstelik hem notalar hem de nüansla hız terimleri de bulunmaktaydı.

Hebrides takımadalarına yaptıkları ziyaret esnasında mağaraların muazzam görüntüsüne hayran olmuş, James MacPherson’ın (gerçekliği tartışılsa da) eski Galli destanlarından yaptığı çevirilerden etkilenmişti.  Uvertür ilk kez 14 Mayıs 1832’de Londra’da seslendirildi. Yapıta “Hebridler”, “Yalnız Ada Uvertürü”, “Fingal Adalarına Uvertür”, “Uvertür” gibi adları vermeyi düşündü. “Programatik” olduğu kadar “karakteristik” de olduğu düşünülen, herhangi bir ezgide İskoç müziğinin etkisinin bulunmadığı, ancak yine de ülkenin ruhuna sadık kalınan estetik arayışında olduğu uvertüre dair Mendelssohn, kız kardeşi Fanny’ye yazdığı bir mektupta, “kontrapuan yerine petrol, tuzlu balık ve martıları tercih eden bir dil aradığını” ifade etmişti.

“Op.11 1. Piyano Konçertosu”nu Leh Besteci Frédéric Chopin, 20 yaşında, yani 1830 yılında; Varşova’daki öğrencilik yıllarının sonunda besteledi. Yapıtın ilk seslendirilişi de, “Polonya’ya veda” başlıklı 11 Ekim tarihli ve bestecinin solist olduğu konserde, Varşova’da yapıldı. Alman kökenli Fransız Piyanist, Eğitimci ve Besteci Friedrich Kalkbrenner’e ithaf edilen eser, diğer piyano konçertosuyla aynı zamanda tamamlandı. Bir gençlik eseri olan konçertonun ilk bölümü uzun bir orkestra yazısıyla başlar. Piyano güçlü, ağırbaşlı Mi Majör tondaki ilk temayla, oldukça sıcak olan ve samimiyet taşıyan Sol Majör tondaki ikinci temaya geçiş yapar, kaygının hissedildiği kadansı olmayan bölümün sonu, aralıksız çalan solistle ve ani bir forte nüansla sağlanan uyumla gelir. İkinci bölüm, orta bölmedeki geçici ruh haline karşın, nefes kesecek denli güzel, hayal kuran bir romantizmi yansıtır. Sakin, melankolik haliyle karakteristiği güçlü bölüm, “güzel bir bahar akşamında ay ışığında yaşanan bir tür hayal” benzeri, gece ay ışığı ile izlenen muazzam bir tabloyu çizer haldedir. Kemanlar ay ışığının aydınlattığı görüntüyü tasvir eder.

Kimi yazarlara göre ilk aşkı Konstancja Gładkowska’yı hayal eder. Rondo formundaki coşkulu, canlı ve gençlik enerjisi hissedilen sol bölümde, Polonya ulusal havası yansır. 2/4’lük senkoplu (aksatımlı) bir halk dansı olan Krakowiak adlı popüler Leh dansını andırır. Süslemeleri ve kullanılan ezgileriyle Polonya halk müziği yanında çingene müziğini de anımsatır. Tematik ifadeler arasındaki bölmeler dikkat çeker. Burada parlak bir stil, göz kamaştırıcı pasajlarla yoğrulur ve solistten ustalık beklenir. Teknik cesaretin yanı sıra, altta yatan dans nabzı müziğe daha da fazla canlılık katar. Sonunda müzik gerçekten zafer kazanmış bir sonuca bağlanır. Varşova’dan ayrılmadan önce Gładkowska’nın günlüğüne yazdığı kısa şiiri fark eden Chopin vedayı şu satırlardan öğrendi: “Ancak başkaları sizi daha iyi takdir edip ödüllendirse de, sizi kesinlikle bizden daha güçlü sevemezler.” Aşkını ardında bırakan sanatçı, iki konçertosunu seslendirdiği ilk yurt dışı konser turunu büyük başarıyla gerçekleştirdi.

Felix Mendelssohn’un do minör tondaki “1. Senfonisi”; 31 Mart 1824’te, henüz 15 yaşındayken tamamlandı. İlk seslendirme ise; 14 Kasım 1824’te kız kardeşi Fanny Mendelssohn’un 19. yaş günü için düzenlenen özel toplantıda yapıldı. Dördüncü bölümün teması; Mozart’ın “40 numaralı Senfonisi”nin son bölüm temasıyla benzerlik taşır. Mozart ve Weber’i ve bazı müzikal anlarda Beethoven dokunuşlarının etkisinde olan Mendelssohn, Berlin’de aldığı sıkı kontrpuan ve teknik eğitim sonrasında, Bach, Handel, Mozart ve eline geçen başka bestecilerin yapıtlarını kısa sürede kavradı. Haydn’ın senfonik yaklaşımından yararlandı.

İlk olarak 1831’de yayınlanan yapıt, 1 Şubat 1827’de Leipzig Gewandhaus Orkestrası tarafından ilk kez dinleyiciye sunuldu ve orkestranın yöneticisi olan Johann Philipp Christian Schulz konser için büyük emek sarf etti. Senfoni daha sonra 25 Mayıs 1829’da Londra’da seslendiren Kraliyet Filarmoni Topluluğu’na ithaf edildi. Enerjik ilk bölüm ardından hafif bir Andante sonatıyla oluşturulan ikinci bölüm gelir. Klasik dönemde senfoni formuna giren “Menuetto” başlıklı üçüncü bölüm, önceki örneklerden biraz daha farklıdır. Allegro con fuoco tempolu son bölüm, Mozart’ın baştan sona hüzünle örülü “40 numaralı Senfonisi”ne oldukça benzeyen bir ana temayla işitilir.


























Etkinlik Kuralları– İndirimli biletler; öğrenci, öğretmen, basın kartı sahipleri, 60 yaş üstü, engelli vatandaşlar, gaziler, şehit dul ve yetimleri için geçerlidir.
– 7 yaş ve üzeri bilete tabidir. 7 yaş altı çocuk etkinlikleri hariç salona alınmaz.
– Salonun içerisine her türlü yiyecek ve içecek sokulması yasaktır.
– Konser başladıktan sonra salona giriş yapan seyirciler balkon kısmına yönlendirilecektir.